{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/33490"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/33490","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Tíðni þrýstingsáverka í munni keppnishrossa á LM 2018 og tengsl við mögulega áhættuþætti","abstract":"Landsmót hestamanna eru haldin annað hvert ár á Íslandi og er stærsti hestaviðburður landsins. Þar fara bæði fram gæðingakeppni, töltkeppni og kynbótasýningar. Samkvæmt reglugerð um velferð hrossa er mótshaldara skylt að láta fara fram heilbrigðisskoðun á öllum hrossum sem koma fram á mótinu samkvæmt reglum Matvælastofnunar sem ganga undir heitinu Klár í keppni. Niðurstöður heilbrigðisskoðana keppnishrossa frá árinu 2012 sýndu að tíðni þrýstingsáverka í munni hrossa var alvarlegt vandamál og ógn við velferð keppnihrossa. Sýnt var fram á sterk tengsl á milli áverka á kjálkabeini, sem oft voru metnir sem alvarlegir, og notkunar á stangamélum með tunguboga. Lagt var bann við notkun slíkra méla árið 2014. Þessi rannsókn er byggð á eftirlitsgögnum Matvælastofnunar frá LM 2018 og gögnum frá mótshaldara sama móts um beislisbúað. Markmið verkefnisins var að lýsa tíðni þrýstingsáverka í munni keppnishrossa sem kepptu í A-flokki, B-flokki og ungmennaflokki gæðingakeppninnar á Landsmóti hestamanna 2018 og greina mögulega áhættuþætti. Upplýsingar um beislisbúnað sem riðið var við í forkeppni og skoðun á munni hestanna fyrir milliriðil, voru lagðar til grundvallar. Rúmur helmingur hrossanna (n=52) eða um 56%, voru með áverka í munni, sem í langflestum tilfellum voru metnir sem vægir. Um helmingi hrossanna (n=49), 53%, hafði verið riðið við einhverskonar hringamél, af þeim voru 59% með skráða áverka, þar af 32% í munnvikum/kinnum og 27% á kjálkabeini. Heldur minna var um áverka hjá hrossum sem hafði verið riðið við stangir (n=42), 53%, einkum í munnvikum/kinnum (23%) en hærra hlutfall á kjálkabeini (30%). Ekki varð séð að gerð reiðmúla hefði áhrif á tíðni þrýstingsáverka í munni en flestum hestum var riðið við nasamúl/þýskan múl. Niðurstöðurnar benda til þess að tíðni alvarlegra þrýstingsáverka á kjálkabeini hafi minnkað til muna eftir að stangamél með tunguboga voru bönnuð í keppni, en tíðni vægari áverka hafi lítið breyst.","abstract_html":"Landsmót hestamanna eru haldin annað hvert ár á Íslandi og er stærsti hestaviðburður landsins. Þar fara bæði fram gæðingakeppni, töltkeppni og kynbótasýningar. Samkvæmt reglugerð um velferð hrossa er mótshaldara skylt að láta fara fram heilbrigðisskoðun á öllum hrossum sem koma fram á mótinu samkvæmt reglum Matvælastofnunar sem ganga undir heitinu Klár í keppni. Niðurstöður heilbrigðisskoðana keppnishrossa frá árinu 2012 sýndu að tíðni þrýstingsáverka í munni hrossa var alvarlegt vandamál og ógn við velferð keppnihrossa. Sýnt var fram á sterk tengsl á milli áverka á kjálkabeini, sem oft voru metnir sem alvarlegir, og notkunar á stangamélum með tunguboga. Lagt var bann við notkun slíkra méla árið 2014. Þessi rannsókn er byggð á eftirlitsgögnum Matvælastofnunar frá LM 2018 og gögnum frá mótshaldara sama móts um beislisbúað. Markmið verkefnisins var að lýsa tíðni þrýstingsáverka í munni keppnishrossa sem kepptu í A-flokki, B-flokki og ungmennaflokki gæðingakeppninnar á Landsmóti hestamanna 2018 og greina mögulega áhættuþætti. Upplýsingar um beislisbúnað sem riðið var við í forkeppni og skoðun á munni hestanna fyrir milliriðil, voru lagðar til grundvallar. Rúmur helmingur hrossanna (n=52) eða um 56%, voru með áverka í munni, sem í langflestum tilfellum voru metnir sem vægir. Um helmingi hrossanna (n=49), 53%, hafði verið riðið við einhverskonar hringamél, af þeim voru 59% með skráða áverka, þar af 32% í munnvikum/kinnum og 27% á kjálkabeini. Heldur minna var um áverka hjá hrossum sem hafði verið riðið við stangir (n=42), 53%, einkum í munnvikum/kinnum (23%) en hærra hlutfall á kjálkabeini (30%). Ekki varð séð að gerð reiðmúla hefði áhrif á tíðni þrýstingsáverka í munni en flestum hestum var riðið við nasamúl/þýskan múl. Niðurstöðurnar benda til þess að tíðni alvarlegra þrýstingsáverka á kjálkabeini hafi minnkað til muna eftir að stangamél með tunguboga voru bönnuð í keppni, en tíðni vægari áverka hafi lítið breyst.","abstract_has_math":false,"creators":["Sólveig Arna Einarsdóttir 1996-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019-06-04T15:34:54Z","date_published":"2019-06-04T15:34:54Z","updated_at":"2026-07-27T18:44:00Z","subjects":["Hestar","Dýravelferð","Þrýstingsáverkar","Beisli","Kjálkabein","Munnvik","Tungubogi","Hringamél","Stangamél"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/33490","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Sólveig Arna Einarsdóttir 1996-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2019-06-04T15:34:54Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2019-06-04T15:34:54Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2019-06-04T15:34:54Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Hestar","Dýravelferð","Þrýstingsáverkar","Beisli","Kjálkabein","Munnvik","Tungubogi","Hringamél","Stangamél"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/33490"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Landsmót hestamanna eru haldin annað hvert ár á Íslandi og er stærsti hestaviðburður landsins. Þar fara bæði fram gæðingakeppni, töltkeppni og kynbótasýningar. Samkvæmt reglugerð um velferð hrossa er mótshaldara skylt að láta fara fram heilbrigðisskoðun á öllum hrossum sem koma fram á mótinu samkvæmt reglum Matvælastofnunar sem ganga undir heitinu Klár í keppni. Niðurstöður heilbrigðisskoðana keppnishrossa frá árinu 2012 sýndu að tíðni þrýstingsáverka í munni hrossa var alvarlegt vandamál og ógn við velferð keppnihrossa. Sýnt var fram á sterk tengsl á milli áverka á kjálkabeini, sem oft voru metnir sem alvarlegir, og notkunar á stangamélum með tunguboga. Lagt var bann við notkun slíkra méla árið 2014. Þessi rannsókn er byggð á eftirlitsgögnum Matvælastofnunar frá LM 2018 og gögnum frá mótshaldara sama móts um beislisbúað. Markmið verkefnisins var að lýsa tíðni þrýstingsáverka í munni keppnishrossa sem kepptu í A-flokki, B-flokki og ungmennaflokki gæðingakeppninnar á Landsmóti hestamanna 2018 og greina mögulega áhættuþætti. Upplýsingar um beislisbúnað sem riðið var við í forkeppni og skoðun á munni hestanna fyrir milliriðil, voru lagðar til grundvallar. Rúmur helmingur hrossanna (n=52) eða um 56%, voru með áverka í munni, sem í langflestum tilfellum voru metnir sem vægir. Um helmingi hrossanna (n=49), 53%, hafði verið riðið við einhverskonar hringamél, af þeim voru 59% með skráða áverka, þar af 32% í munnvikum/kinnum og 27% á kjálkabeini. Heldur minna var um áverka hjá hrossum sem hafði verið riðið við stangir (n=42), 53%, einkum í munnvikum/kinnum (23%) en hærra hlutfall á kjálkabeini (30%). Ekki varð séð að gerð reiðmúla hefði áhrif á tíðni þrýstingsáverka í munni en flestum hestum var riðið við nasamúl/þýskan múl. Niðurstöðurnar benda til þess að tíðni alvarlegra þrýstingsáverka á kjálkabeini hafi minnkað til muna eftir að stangamél með tunguboga voru bönnuð í keppni, en tíðni vægari áverka hafi lítið breyst."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Tíðni þrýstingsáverka í munni keppnishrossa á LM 2018 og tengsl við mögulega áhættuþætti"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Sólveig Arna Einarsdóttir 1996-"],"dc:date.accessioned":["2019-06-04T15:34:54Z"],"dc:date.available":["2019-06-04T15:34:54Z"],"dc:date.issued":["2019-06-04T15:34:54Z"],"dc:description.abstract":["Landsmót hestamanna eru haldin annað hvert ár á Íslandi og er stærsti hestaviðburður landsins. Þar fara bæði fram gæðingakeppni, töltkeppni og kynbótasýningar. Samkvæmt reglugerð um velferð hrossa er mótshaldara skylt að láta fara fram heilbrigðisskoðun á öllum hrossum sem koma fram á mótinu samkvæmt reglum Matvælastofnunar sem ganga undir heitinu Klár í keppni. Niðurstöður heilbrigðisskoðana keppnishrossa frá árinu 2012 sýndu að tíðni þrýstingsáverka í munni hrossa var alvarlegt vandamál og ógn við velferð keppnihrossa. Sýnt var fram á sterk tengsl á milli áverka á kjálkabeini, sem oft voru metnir sem alvarlegir, og notkunar á stangamélum með tunguboga. Lagt var bann við notkun slíkra méla árið 2014. Þessi rannsókn er byggð á eftirlitsgögnum Matvælastofnunar frá LM 2018 og gögnum frá mótshaldara sama móts um beislisbúað. Markmið verkefnisins var að lýsa tíðni þrýstingsáverka í munni keppnishrossa sem kepptu í A-flokki, B-flokki og ungmennaflokki gæðingakeppninnar á Landsmóti hestamanna 2018 og greina mögulega áhættuþætti. Upplýsingar um beislisbúnað sem riðið var við í forkeppni og skoðun á munni hestanna fyrir milliriðil, voru lagðar til grundvallar. Rúmur helmingur hrossanna (n=52) eða um 56%, voru með áverka í munni, sem í langflestum tilfellum voru metnir sem vægir. Um helmingi hrossanna (n=49), 53%, hafði verið riðið við einhverskonar hringamél, af þeim voru 59% með skráða áverka, þar af 32% í munnvikum/kinnum og 27% á kjálkabeini. Heldur minna var um áverka hjá hrossum sem hafði verið riðið við stangir (n=42), 53%, einkum í munnvikum/kinnum (23%) en hærra hlutfall á kjálkabeini (30%). Ekki varð séð að gerð reiðmúla hefði áhrif á tíðni þrýstingsáverka í munni en flestum hestum var riðið við nasamúl/þýskan múl. Niðurstöðurnar benda til þess að tíðni alvarlegra þrýstingsáverka á kjálkabeini hafi minnkað til muna eftir að stangamél með tunguboga voru bönnuð í keppni, en tíðni vægari áverka hafi lítið breyst."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/33490"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Hestar","Dýravelferð","Þrýstingsáverkar","Beisli","Kjálkabein","Munnvik","Tungubogi","Hringamél","Stangamél"],"dc:title":["Tíðni þrýstingsáverka í munni keppnishrossa á LM 2018 og tengsl við mögulega áhættuþætti"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:44:00Z"}