{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/33487"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/33487","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Áhrif beitar á líffræðilegan fjölbreytileika gróðurs í fjallabyggðum Evrópu Tenging við íslenskar aðstæður","abstract":"Gróður í fjallabyggðum Evrópu hafa mótast af landnýtingu, þar sem hálf-náttúruleg tegundarík vistkerfi hafa myndast. Gróðurbelti í fjallabyggðum Evrópu eru skilgreind eftir staðsetningu skógarmarka sem eru: fjallabelti, lág alpísktbelti, há alpísktbelti og nivalbelti. Áhrif beitar á líffræðilega fjölbreytni er breytileg og hafa margir mismunandi þættir áhrif. Með genaralized grazing líkaninu (GGM) er hægt að spá fyrir um áhrif beitar á líffræðilega fjölbreytni útfrá lengd beitarsögu og raka svæðis. GGM líkanið er byggt á rannsóknum á láglendi. Aðstæður á alpískum svæðum eru öðruvísi. Lífmyndir planta eru öðruvísi, langlífi og hægur vöxtur er algengari, vaxtartímabilið styttra og svæðin eru einangraðri. Vegna einangrunar er mikið af einlendum tegundum á alpískum svæðum og breytileiki milli svæða mikill. Breytt landnýting er helsta ógn við líffræðilega fjölbreytni. Aðalform landnýtingar í fjallabyggðum Evrópu er hirðmennska. Vegna minnkandi arðsemi hafa hirðingjar annað hvort fært sig yfir í ræktun, eða svæði verið yfirgefin. Túnræktun fylgir aukin áburðarnotkun sem eykur uppskeru svæða, en veldur einnig einsleitni. Á þeim svæðum sem hafa verið yfirgefin hefur útbreiðsla kjarrs og skóglendis aukist. Aukin útbreiðsla tegunda sem eru algeng á láglendi inn á hálendari svæði getur leitt til staðbundinnar aukningar á líffræðilegri fjölbreytni. Sú staðbundna aukning þarf þó ekki að leiða til aukinnar líffræðilegrar fjölbreytni á heimsvísu, ef hún leiðir til fækkunar á tegundum sem eru einungis bundin við hálendi. Þróun landbúnaðar á Íslandi stefnir í svipaða átt og Evrópu. Við getum nýtt okkur upplýsingar um þróun vistkerfa í Evrópu sem vísbendingu um í hvaða átt þróun getur orðið á Íslandi. Aukin útbreiðsla kjarrs og skóglendis á Íslandi og aukin gróðurhula getur verið góð þróun. Áherslu þarf þó að leggja á viðhald líffræðilegrar fjölbreytni.","abstract_html":"Gróður í fjallabyggðum Evrópu hafa mótast af landnýtingu, þar sem hálf-náttúruleg tegundarík vistkerfi hafa myndast. Gróðurbelti í fjallabyggðum Evrópu eru skilgreind eftir staðsetningu skógarmarka sem eru: fjallabelti, lág alpísktbelti, há alpísktbelti og nivalbelti. Áhrif beitar á líffræðilega fjölbreytni er breytileg og hafa margir mismunandi þættir áhrif. Með genaralized grazing líkaninu (GGM) er hægt að spá fyrir um áhrif beitar á líffræðilega fjölbreytni útfrá lengd beitarsögu og raka svæðis. GGM líkanið er byggt á rannsóknum á láglendi. Aðstæður á alpískum svæðum eru öðruvísi. Lífmyndir planta eru öðruvísi, langlífi og hægur vöxtur er algengari, vaxtartímabilið styttra og svæðin eru einangraðri. Vegna einangrunar er mikið af einlendum tegundum á alpískum svæðum og breytileiki milli svæða mikill. Breytt landnýting er helsta ógn við líffræðilega fjölbreytni. Aðalform landnýtingar í fjallabyggðum Evrópu er hirðmennska. Vegna minnkandi arðsemi hafa hirðingjar annað hvort fært sig yfir í ræktun, eða svæði verið yfirgefin. Túnræktun fylgir aukin áburðarnotkun sem eykur uppskeru svæða, en veldur einnig einsleitni. Á þeim svæðum sem hafa verið yfirgefin hefur útbreiðsla kjarrs og skóglendis aukist. Aukin útbreiðsla tegunda sem eru algeng á láglendi inn á hálendari svæði getur leitt til staðbundinnar aukningar á líffræðilegri fjölbreytni. Sú staðbundna aukning þarf þó ekki að leiða til aukinnar líffræðilegrar fjölbreytni á heimsvísu, ef hún leiðir til fækkunar á tegundum sem eru einungis bundin við hálendi. Þróun landbúnaðar á Íslandi stefnir í svipaða átt og Evrópu. Við getum nýtt okkur upplýsingar um þróun vistkerfa í Evrópu sem vísbendingu um í hvaða átt þróun getur orðið á Íslandi. Aukin útbreiðsla kjarrs og skóglendis á Íslandi og aukin gróðurhula getur verið góð þróun. Áherslu þarf þó að leggja á viðhald líffræðilegrar fjölbreytni.","abstract_has_math":false,"creators":["Ólafur Arason 1989-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2019,"date_issued":"2019-06-04T15:14:08Z","date_published":"2019-06-04T15:14:08Z","updated_at":"2026-07-27T18:42:57Z","subjects":[],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/33487","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ólafur Arason 1989-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2019-06-04T15:14:08Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2019-06-04T15:14:08Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2019-06-04T15:14:08Z"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/33487"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Gróður í fjallabyggðum Evrópu hafa mótast af landnýtingu, þar sem hálf-náttúruleg tegundarík vistkerfi hafa myndast. Gróðurbelti í fjallabyggðum Evrópu eru skilgreind eftir staðsetningu skógarmarka sem eru: fjallabelti, lág alpísktbelti, há alpísktbelti og nivalbelti. Áhrif beitar á líffræðilega fjölbreytni er breytileg og hafa margir mismunandi þættir áhrif. Með genaralized grazing líkaninu (GGM) er hægt að spá fyrir um áhrif beitar á líffræðilega fjölbreytni útfrá lengd beitarsögu og raka svæðis. GGM líkanið er byggt á rannsóknum á láglendi. Aðstæður á alpískum svæðum eru öðruvísi. Lífmyndir planta eru öðruvísi, langlífi og hægur vöxtur er algengari, vaxtartímabilið styttra og svæðin eru einangraðri. Vegna einangrunar er mikið af einlendum tegundum á alpískum svæðum og breytileiki milli svæða mikill. Breytt landnýting er helsta ógn við líffræðilega fjölbreytni. Aðalform landnýtingar í fjallabyggðum Evrópu er hirðmennska. Vegna minnkandi arðsemi hafa hirðingjar annað hvort fært sig yfir í ræktun, eða svæði verið yfirgefin. Túnræktun fylgir aukin áburðarnotkun sem eykur uppskeru svæða, en veldur einnig einsleitni. Á þeim svæðum sem hafa verið yfirgefin hefur útbreiðsla kjarrs og skóglendis aukist. Aukin útbreiðsla tegunda sem eru algeng á láglendi inn á hálendari svæði getur leitt til staðbundinnar aukningar á líffræðilegri fjölbreytni. Sú staðbundna aukning þarf þó ekki að leiða til aukinnar líffræðilegrar fjölbreytni á heimsvísu, ef hún leiðir til fækkunar á tegundum sem eru einungis bundin við hálendi. Þróun landbúnaðar á Íslandi stefnir í svipaða átt og Evrópu. Við getum nýtt okkur upplýsingar um þróun vistkerfa í Evrópu sem vísbendingu um í hvaða átt þróun getur orðið á Íslandi. Aukin útbreiðsla kjarrs og skóglendis á Íslandi og aukin gróðurhula getur verið góð þróun. Áherslu þarf þó að leggja á viðhald líffræðilegrar fjölbreytni."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Áhrif beitar á líffræðilegan fjölbreytileika gróðurs í fjallabyggðum Evrópu Tenging við íslenskar aðstæður"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Ólafur Arason 1989-"],"dc:date.accessioned":["2019-06-04T15:14:08Z"],"dc:date.available":["2019-06-04T15:14:08Z"],"dc:date.issued":["2019-06-04T15:14:08Z"],"dc:description.abstract":["Gróður í fjallabyggðum Evrópu hafa mótast af landnýtingu, þar sem hálf-náttúruleg tegundarík vistkerfi hafa myndast. Gróðurbelti í fjallabyggðum Evrópu eru skilgreind eftir staðsetningu skógarmarka sem eru: fjallabelti, lág alpísktbelti, há alpísktbelti og nivalbelti. Áhrif beitar á líffræðilega fjölbreytni er breytileg og hafa margir mismunandi þættir áhrif. Með genaralized grazing líkaninu (GGM) er hægt að spá fyrir um áhrif beitar á líffræðilega fjölbreytni útfrá lengd beitarsögu og raka svæðis. GGM líkanið er byggt á rannsóknum á láglendi. Aðstæður á alpískum svæðum eru öðruvísi. Lífmyndir planta eru öðruvísi, langlífi og hægur vöxtur er algengari, vaxtartímabilið styttra og svæðin eru einangraðri. Vegna einangrunar er mikið af einlendum tegundum á alpískum svæðum og breytileiki milli svæða mikill. Breytt landnýting er helsta ógn við líffræðilega fjölbreytni. Aðalform landnýtingar í fjallabyggðum Evrópu er hirðmennska. Vegna minnkandi arðsemi hafa hirðingjar annað hvort fært sig yfir í ræktun, eða svæði verið yfirgefin. Túnræktun fylgir aukin áburðarnotkun sem eykur uppskeru svæða, en veldur einnig einsleitni. Á þeim svæðum sem hafa verið yfirgefin hefur útbreiðsla kjarrs og skóglendis aukist. Aukin útbreiðsla tegunda sem eru algeng á láglendi inn á hálendari svæði getur leitt til staðbundinnar aukningar á líffræðilegri fjölbreytni. Sú staðbundna aukning þarf þó ekki að leiða til aukinnar líffræðilegrar fjölbreytni á heimsvísu, ef hún leiðir til fækkunar á tegundum sem eru einungis bundin við hálendi. Þróun landbúnaðar á Íslandi stefnir í svipaða átt og Evrópu. Við getum nýtt okkur upplýsingar um þróun vistkerfa í Evrópu sem vísbendingu um í hvaða átt þróun getur orðið á Íslandi. Aukin útbreiðsla kjarrs og skóglendis á Íslandi og aukin gróðurhula getur verið góð þróun. Áherslu þarf þó að leggja á viðhald líffræðilegrar fjölbreytni."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/33487"],"dc:language.iso":["is"],"dc:title":["Áhrif beitar á líffræðilegan fjölbreytileika gróðurs í fjallabyggðum Evrópu Tenging við íslenskar aðstæður"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:42:57Z"}