Eiginleikar íslensks trjáviðar - þéttleiki og ending

Það eru um 70 ár síðan að hafist var handa við markvissa nýskógrækt á Íslandi og elstu reitirnir gefa nú af sér hráefni til viðarvinnslu. Fram til þessa hafa fáar rannsóknir verið gerðar á eiginleikum og gæðum trjáviðar hér á landi. Í ritgerðinni er skýrt frá niðurstöðum mælinga á vexti, viðarþéttleika og endingu fjögurra mikilvægra nytjategunda í ræktun á Íslandi. Auk þess er greint frá niðurstöðum mælinga í langtímatilraun á endingu lerkis (af nokkrum tegundum) sem staðsett er á Rannsóknastöð skógræktar á Mógilsá. Í inngangi er fjallað almennt um viðarfræði, þéttleika, endingu viðar og þær trjátegundir sem koma við sögu í þessari rannsókn. Tegundirnar til rannsóknar á þéttleika og endingu voru: Alaskaösp (Populus trichocarpa), sitkagreni (Picea sitchensis), rauðgreni (Picea abies) og stafafura (Pinus contorta). Efniviður fyrir rannsóknina var sóttur í Haukadalsskóg í Biskupstungum og fór vettvangsvinna fram þar vorið 2012. Vöxtur allra tegunda í Haukadal var í meðallagi og svipaður meðalvexti tegundanna á Íslandi og við sambærilegar aðstæður erlendis. Mælingar á viðarþéttleika sitkagrenis og stafafuru voru þær fyrstu sem hafa verið framkvæmdar hér á landi. Niðurstöður sýndu að viðarþéttleiki alaskaaspar var hærri í Haukadal en á vaxtarsvæði tegundarinnar í Ameríku. Stafafuran mældist með hærri þéttleika neðst í stofninum en var annars með mjög jafnan viðarþéttleika, sem var í samræmi við mælingar frá Evrópu og Ameríku. Rauðgreni og sitkagreni vaxa vel í Haukadal en voru með viðarþéttleika við lægri mörk sömu tegunda í Evrópu og Ameríku. Kjarnaviður sitkagrenis mældist með hærri þéttleika en rysjuviður, en enginn munur var hjá öðrum tegundum í því tilliti. Til að mæla endingu viðar var sett út stöðluð pinnatilraun (stake test) í hlíðar Esju ofan við Mógilsá. Pinnar voru vigtaðir á hverju ári til að fylgjast með niðurbroti, en ekki verður hægt að framkvæma mat samkvæmt staðli fyrr en 5 árum eftir að tilraunin var sett út (sumarið 2017). Eftir fjögur ár var þyngdartap pinna mest hjá alaskaöspinni (26%) sem var um helmingi meira en hjá pinnum barrtegunda, en rauðgrenið var með minnst þyngdartap (10,8%). Pinnar úr kjarnavið voru með minna þyngdartap hjá öllum tegundum. Eftir 4 ár voru pinnar allra tegunda með greinileg merki um fúa en var þó mest áberandi hjá öspinni. Við mælingar á lerkitilraun kom í ljós vatnsupptaka lerkitegunda var marktækt lægri en hjá rauðgreni og skógarfuru (Pinus sylvestris). Einnig kom í ljós hjá öllum tegundum að sýni sem höfðu fengið háhita-meðhöndlun voru með minni vatnsupptöku en ómeðhöndluð sýni. Ekki var marktækur munur á upptöku vatns milli lerkitegunda. Samkvæmt niðurstöðum stenst íslenskur trjáviður samanburð við sömu tegundir í Evrópu og Ameríku. Niðurstöðurnar gefa vísbendingar um að íslenskur viður muni uppfylla gæðastaðla og með reynslu og rannsóknum eiga ræktendur að geta aukið gæðin til framtíðar.

Author dc:creator

• Sævar Hreiðarsson 1963-

Contributors dc:contributor

• Landbúnaðarháskóli Íslands

• Árhringir
• Ending timburs
• Trjáviður
• Viðarþéttleiki
• Viðarfræði
• Fúasveppir

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/28242

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/28242