{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/25081"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/25081","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Skammlotuskógrækt með alaskaösp og áhrif áburðargjafar á hana","abstract":"Aðal markmið rannsóknarinnar var að rannsaka áhrif breytinga á þéttleika og 11 ára árlegrar áburðargjafar á vöxt alaskaaspar (Populus balsamifera L. Subsp. trichocarpa (Torr. & Gray ex Hook.) Brayshaw) í 25 ára gömlum tilraunaskógi í Gunnarsholti á Rangárvöllum. Einnig hvort slík skógrækt hentaði til skammlotuskógræktar (<30 ára lota) og að gera arðsemisútreikninga fyrir hana, þar sem megin afurðin var iðnviðarkurl fyrir Elkem Ísland á Grundartanga. Gögnum um trjávöxt og framleiðni var safnað úr 24 rannsóknareitum með þrjá mismunandi þéttleika (10.000 tré/ha, 5.000 tré/ha og 2.000 tré/ha) og sem ýmist fengu árlega áburðargjöf (Áb) eða ekki (Ó) frá 2004. Í ljós kom að áburðargjöf með litlum áburðarskammti (33 kg N/ha) kjörblöndu í 11 ár jók meðalvaxtarhraða á árabilinu 2004-2014 um 86%, 157% og 185% miðað við óábornar meðferðir, og mældist hann 17,5, 15,7 og 9,4 m3/ha á ári fyrir Áb10.000, Áb5.000 og Áb2.000 sem er mjög hátt. Standandi bolviðarforði (yfir berki) var 236, 184 og 106 m3/ha í sömu meðferðum, miðað við 133, 76 og 40 m3/ha í Ó10.000, Ó5.000 og Ó2.000. Við samanburð á grunnfleti meðferðanna þá var ljóst að Áb10.000, Áb5.000 og Ó10.000 voru komnir á þann stað í vaxtarferlinum að grisjun eða rjóðurfelling var tímabær við 25 ára aldur, á meðan að hinar meðferðirnar þurftu >30 ár til að ná þeim punkti. Brúttótekjur af rjóðurfellingu í mismunandi meðferðum voru metnar á bilinu 0,460 – 4,088 milljónir króna á hektara miðað við að allur nýtanlegur bolviður færi í Elkem kurl (a.m.k. 3 m bolir og a.m.k. >6 cm í mjórri enda) og afgangurinn færi í „fínt kurl“. Miðað við það þá skiluðu meðferðirnar Áb5.000 og Áb2.000 hagnaði upp á allt að 355.000 kr./ha og 198.000 kr./ha með ávöxtunarkröfu upp á 3,5%. Það er, skógræktin var efnahagslega sjálfbær og stóð undir öllum stofn- og rekstrarkostnaði landeiganda. Áb10.000 sem hafði mestan viðarforða stóð ekki undir sér vegna hærra hlutfalls mjórra trjáa (lægri nýting í Elkem) og aukins kostnaðar á hvern hektara. Aðrar meðferðir stóðu ekki undir sér fjárhagslega (þ.e. skiluðu ekki jákvæðu hreinu núvirði (NPV)) eftir 25 ára lotu. Ef eingöngu efni í Elkem kurl var tekið út úr skóginum þá stóð engin meðferð undir sér fjárhagslega miðað við framkvæmd skógræktarinnar í Gunnarsholti og gefnar forsendur um kostnaðarliði. Endurtekin áburðargjöf með kjörblöndu getur greinilega haft úrslitaáhrif hvort efnahagslega hagkvæmt sé að rækta alaskaösp í skammlotuskógrækt á fyrrum ræktarlandi ef frjósemi er takmarkandi. Arðsemisútreikningar byggja hinsvegar á mörgum forsendum um ræktunina og kostnað við skógarhöggið sem geta haft úrslitaáhrif á hagkvæmnina. Nokkrar slíkar forsendur eru skoðaðar nánar í ritgerðinni. Frekari rannsókna er þörf á bæði efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum slíkrar ræktunar.","abstract_html":"Aðal markmið rannsóknarinnar var að rannsaka áhrif breytinga á þéttleika og 11 ára árlegrar áburðargjafar á vöxt alaskaaspar (Populus balsamifera L. Subsp. trichocarpa (Torr. &amp; Gray ex Hook.) Brayshaw) í 25 ára gömlum tilraunaskógi í Gunnarsholti á Rangárvöllum. Einnig hvort slík skógrækt hentaði til skammlotuskógræktar (&lt;30 ára lota) og að gera arðsemisútreikninga fyrir hana, þar sem megin afurðin var iðnviðarkurl fyrir Elkem Ísland á Grundartanga. Gögnum um trjávöxt og framleiðni var safnað úr 24 rannsóknareitum með þrjá mismunandi þéttleika (10.000 tré/ha, 5.000 tré/ha og 2.000 tré/ha) og sem ýmist fengu árlega áburðargjöf (Áb) eða ekki (Ó) frá 2004. Í ljós kom að áburðargjöf með litlum áburðarskammti (33 kg N/ha) kjörblöndu í 11 ár jók meðalvaxtarhraða á árabilinu 2004-2014 um 86%, 157% og 185% miðað við óábornar meðferðir, og mældist hann 17,5, 15,7 og 9,4 m3/ha á ári fyrir Áb10.000, Áb5.000 og Áb2.000 sem er mjög hátt. Standandi bolviðarforði (yfir berki) var 236, 184 og 106 m3/ha í sömu meðferðum, miðað við 133, 76 og 40 m3/ha í Ó10.000, Ó5.000 og Ó2.000. Við samanburð á grunnfleti meðferðanna þá var ljóst að Áb10.000, Áb5.000 og Ó10.000 voru komnir á þann stað í vaxtarferlinum að grisjun eða rjóðurfelling var tímabær við 25 ára aldur, á meðan að hinar meðferðirnar þurftu &gt;30 ár til að ná þeim punkti. Brúttótekjur af rjóðurfellingu í mismunandi meðferðum voru metnar á bilinu 0,460 – 4,088 milljónir króna á hektara miðað við að allur nýtanlegur bolviður færi í Elkem kurl (a.m.k. 3 m bolir og a.m.k. &gt;6 cm í mjórri enda) og afgangurinn færi í „fínt kurl“. Miðað við það þá skiluðu meðferðirnar Áb5.000 og Áb2.000 hagnaði upp á allt að 355.000 kr./ha og 198.000 kr./ha með ávöxtunarkröfu upp á 3,5%. Það er, skógræktin var efnahagslega sjálfbær og stóð undir öllum stofn- og rekstrarkostnaði landeiganda. Áb10.000 sem hafði mestan viðarforða stóð ekki undir sér vegna hærra hlutfalls mjórra trjáa (lægri nýting í Elkem) og aukins kostnaðar á hvern hektara. Aðrar meðferðir stóðu ekki undir sér fjárhagslega (þ.e. skiluðu ekki jákvæðu hreinu núvirði (NPV)) eftir 25 ára lotu. Ef eingöngu efni í Elkem kurl var tekið út úr skóginum þá stóð engin meðferð undir sér fjárhagslega miðað við framkvæmd skógræktarinnar í Gunnarsholti og gefnar forsendur um kostnaðarliði. Endurtekin áburðargjöf með kjörblöndu getur greinilega haft úrslitaáhrif hvort efnahagslega hagkvæmt sé að rækta alaskaösp í skammlotuskógrækt á fyrrum ræktarlandi ef frjósemi er takmarkandi. Arðsemisútreikningar byggja hinsvegar á mörgum forsendum um ræktunina og kostnað við skógarhöggið sem geta haft úrslitaáhrif á hagkvæmnina. Nokkrar slíkar forsendur eru skoðaðar nánar í ritgerðinni. Frekari rannsókna er þörf á bæði efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum slíkrar ræktunar.","abstract_has_math":false,"creators":["Jón Auðunn Bogason 1988-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2016,"date_issued":"2016-06-07","date_published":"2016-06-07","updated_at":"2026-07-27T18:42:57Z","subjects":["Skógrækt","Alaskaösp","Áburðargjöf"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/25081","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Jón Auðunn Bogason 1988-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2016-06-07T11:42:44Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2016-06-07T11:42:44Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2016-06-07"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Skógrækt","Alaskaösp","Áburðargjöf"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/25081"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Aðal markmið rannsóknarinnar var að rannsaka áhrif breytinga á þéttleika og 11 ára árlegrar áburðargjafar á vöxt alaskaaspar (Populus balsamifera L. Subsp. trichocarpa (Torr. & Gray ex Hook.) Brayshaw) í 25 ára gömlum tilraunaskógi í Gunnarsholti á Rangárvöllum. Einnig hvort slík skógrækt hentaði til skammlotuskógræktar (<30 ára lota) og að gera arðsemisútreikninga fyrir hana, þar sem megin afurðin var iðnviðarkurl fyrir Elkem Ísland á Grundartanga. Gögnum um trjávöxt og framleiðni var safnað úr 24 rannsóknareitum með þrjá mismunandi þéttleika (10.000 tré/ha, 5.000 tré/ha og 2.000 tré/ha) og sem ýmist fengu árlega áburðargjöf (Áb) eða ekki (Ó) frá 2004. Í ljós kom að áburðargjöf með litlum áburðarskammti (33 kg N/ha) kjörblöndu í 11 ár jók meðalvaxtarhraða á árabilinu 2004-2014 um 86%, 157% og 185% miðað við óábornar meðferðir, og mældist hann 17,5, 15,7 og 9,4 m3/ha á ári fyrir Áb10.000, Áb5.000 og Áb2.000 sem er mjög hátt. Standandi bolviðarforði (yfir berki) var 236, 184 og 106 m3/ha í sömu meðferðum, miðað við 133, 76 og 40 m3/ha í Ó10.000, Ó5.000 og Ó2.000. Við samanburð á grunnfleti meðferðanna þá var ljóst að Áb10.000, Áb5.000 og Ó10.000 voru komnir á þann stað í vaxtarferlinum að grisjun eða rjóðurfelling var tímabær við 25 ára aldur, á meðan að hinar meðferðirnar þurftu >30 ár til að ná þeim punkti. Brúttótekjur af rjóðurfellingu í mismunandi meðferðum voru metnar á bilinu 0,460 – 4,088 milljónir króna á hektara miðað við að allur nýtanlegur bolviður færi í Elkem kurl (a.m.k. 3 m bolir og a.m.k. >6 cm í mjórri enda) og afgangurinn færi í „fínt kurl“. Miðað við það þá skiluðu meðferðirnar Áb5.000 og Áb2.000 hagnaði upp á allt að 355.000 kr./ha og 198.000 kr./ha með ávöxtunarkröfu upp á 3,5%. Það er, skógræktin var efnahagslega sjálfbær og stóð undir öllum stofn- og rekstrarkostnaði landeiganda. Áb10.000 sem hafði mestan viðarforða stóð ekki undir sér vegna hærra hlutfalls mjórra trjáa (lægri nýting í Elkem) og aukins kostnaðar á hvern hektara. Aðrar meðferðir stóðu ekki undir sér fjárhagslega (þ.e. skiluðu ekki jákvæðu hreinu núvirði (NPV)) eftir 25 ára lotu. Ef eingöngu efni í Elkem kurl var tekið út úr skóginum þá stóð engin meðferð undir sér fjárhagslega miðað við framkvæmd skógræktarinnar í Gunnarsholti og gefnar forsendur um kostnaðarliði. Endurtekin áburðargjöf með kjörblöndu getur greinilega haft úrslitaáhrif hvort efnahagslega hagkvæmt sé að rækta alaskaösp í skammlotuskógrækt á fyrrum ræktarlandi ef frjósemi er takmarkandi. Arðsemisútreikningar byggja hinsvegar á mörgum forsendum um ræktunina og kostnað við skógarhöggið sem geta haft úrslitaáhrif á hagkvæmnina. Nokkrar slíkar forsendur eru skoðaðar nánar í ritgerðinni. Frekari rannsókna er þörf á bæði efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum slíkrar ræktunar."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Skammlotuskógrækt með alaskaösp og áhrif áburðargjafar á hana"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Jón Auðunn Bogason 1988-"],"dc:date.accessioned":["2016-06-07T11:42:44Z"],"dc:date.available":["2016-06-07T11:42:44Z"],"dc:date.issued":["2016-06-07"],"dc:description.abstract":["Aðal markmið rannsóknarinnar var að rannsaka áhrif breytinga á þéttleika og 11 ára árlegrar áburðargjafar á vöxt alaskaaspar (Populus balsamifera L. Subsp. trichocarpa (Torr. & Gray ex Hook.) Brayshaw) í 25 ára gömlum tilraunaskógi í Gunnarsholti á Rangárvöllum. Einnig hvort slík skógrækt hentaði til skammlotuskógræktar (<30 ára lota) og að gera arðsemisútreikninga fyrir hana, þar sem megin afurðin var iðnviðarkurl fyrir Elkem Ísland á Grundartanga. Gögnum um trjávöxt og framleiðni var safnað úr 24 rannsóknareitum með þrjá mismunandi þéttleika (10.000 tré/ha, 5.000 tré/ha og 2.000 tré/ha) og sem ýmist fengu árlega áburðargjöf (Áb) eða ekki (Ó) frá 2004. Í ljós kom að áburðargjöf með litlum áburðarskammti (33 kg N/ha) kjörblöndu í 11 ár jók meðalvaxtarhraða á árabilinu 2004-2014 um 86%, 157% og 185% miðað við óábornar meðferðir, og mældist hann 17,5, 15,7 og 9,4 m3/ha á ári fyrir Áb10.000, Áb5.000 og Áb2.000 sem er mjög hátt. Standandi bolviðarforði (yfir berki) var 236, 184 og 106 m3/ha í sömu meðferðum, miðað við 133, 76 og 40 m3/ha í Ó10.000, Ó5.000 og Ó2.000. Við samanburð á grunnfleti meðferðanna þá var ljóst að Áb10.000, Áb5.000 og Ó10.000 voru komnir á þann stað í vaxtarferlinum að grisjun eða rjóðurfelling var tímabær við 25 ára aldur, á meðan að hinar meðferðirnar þurftu >30 ár til að ná þeim punkti. Brúttótekjur af rjóðurfellingu í mismunandi meðferðum voru metnar á bilinu 0,460 – 4,088 milljónir króna á hektara miðað við að allur nýtanlegur bolviður færi í Elkem kurl (a.m.k. 3 m bolir og a.m.k. >6 cm í mjórri enda) og afgangurinn færi í „fínt kurl“. Miðað við það þá skiluðu meðferðirnar Áb5.000 og Áb2.000 hagnaði upp á allt að 355.000 kr./ha og 198.000 kr./ha með ávöxtunarkröfu upp á 3,5%. Það er, skógræktin var efnahagslega sjálfbær og stóð undir öllum stofn- og rekstrarkostnaði landeiganda. Áb10.000 sem hafði mestan viðarforða stóð ekki undir sér vegna hærra hlutfalls mjórra trjáa (lægri nýting í Elkem) og aukins kostnaðar á hvern hektara. Aðrar meðferðir stóðu ekki undir sér fjárhagslega (þ.e. skiluðu ekki jákvæðu hreinu núvirði (NPV)) eftir 25 ára lotu. Ef eingöngu efni í Elkem kurl var tekið út úr skóginum þá stóð engin meðferð undir sér fjárhagslega miðað við framkvæmd skógræktarinnar í Gunnarsholti og gefnar forsendur um kostnaðarliði. Endurtekin áburðargjöf með kjörblöndu getur greinilega haft úrslitaáhrif hvort efnahagslega hagkvæmt sé að rækta alaskaösp í skammlotuskógrækt á fyrrum ræktarlandi ef frjósemi er takmarkandi. Arðsemisútreikningar byggja hinsvegar á mörgum forsendum um ræktunina og kostnað við skógarhöggið sem geta haft úrslitaáhrif á hagkvæmnina. Nokkrar slíkar forsendur eru skoðaðar nánar í ritgerðinni. Frekari rannsókna er þörf á bæði efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum slíkrar ræktunar."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/25081"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Skógrækt","Alaskaösp","Áburðargjöf"],"dc:title":["Skammlotuskógrækt með alaskaösp og áhrif áburðargjafar á hana"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:42:57Z"}