{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/22069"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/22069","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Mat á þjálni íslenskra kynbótahrossa","abstract":"Það er töluverð umræða á meðal hestamanna og áhugafólks um ræktun íslenska hestsins að bæta þurfi mat á vilja og geðslagi. Margir telja að hross sem sýni spennuvilja og æsing hljóti oft háar einkunnir á kostnað þjálla hrossa sem leitast við að gera knapa sínum til hæfis. Á fundi Fagráðs í hrossarækt í lok árs 2013 var samþykkt að sumarið 2014 yrði hrossum á kynbótasýningum gefin sérstök einkunn fyrir þjálni (þjálnimat). Verkefnið fól í sér samantekt þjálnigagna. Markmiðið var að skilgreina eiginleikann þjálni og leggja mat á erfðastuðla eiginleikans og tengsl hans við aðra kynbótaeiginleika. Gögnin samanstóðu af kynbótadómum og þjálnimati. Samtals voru notaðir 1162 dómar á 1001 kynbótahrossi. Lýsandi tölfræði þjálnieiginleikanna var reiknuð og erfðastuðlar voru metnir fyrir þjálnieiginleikana og valda kynbótaeiginleika. Þjálnimatið var framkvæmt af kynbótadómurum samhliða hefðbundnum kynbótadómsstörfum við forskoðun hrossa á Íslandi. Matið fór þannig fram að dómarar gáfu hverjum hesti einkunn á línulegum skala frá 1 til 7 fyrir 5 eiginleika sem lúta að þjálni hestsins. Eiginleikarnir voru höfuðburður, taumsamband, yfirlína, samstarf og taugastyrkur. Einnig var hverjum hesti gefin heildareinkunn fyrir þjálni á þessum sama skala. Niðurstöðurnar gefa til kynna að þjálnimatið hafi tekist vel. Einkunnir innan eiginleika voru nálægt því að vera normaldreifðar. Meðaltalseinkunnir fyrir þjálnieiginleikana voru á bilinu 4,27-5,03, lægst fyrir yfirlínu og hæst fyrir taugastyrk. Mat arfgengis þjálnieiginleikanna var á bilinu 0,05-0,34, þar sem lægsta gildið var fyrir taugastyrk og það hæsta fyrir yfirlínu. Metin erfðafylgni innan þjálnieiginleikanna var mjög há sem og svipfarsfylgnin. Erfðafylgni þjálnieiginleikanna við valda hæfileikaeiginleika var jákvæð í öllum tilvikum nema við skeið. Erfðafylgni þjálnieiginleikanna við valda sköpulagseiginleika var heldur lægri.","abstract_html":"Það er töluverð umræða á meðal hestamanna og áhugafólks um ræktun íslenska hestsins að bæta þurfi mat á vilja og geðslagi. Margir telja að hross sem sýni spennuvilja og æsing hljóti oft háar einkunnir á kostnað þjálla hrossa sem leitast við að gera knapa sínum til hæfis. Á fundi Fagráðs í hrossarækt í lok árs 2013 var samþykkt að sumarið 2014 yrði hrossum á kynbótasýningum gefin sérstök einkunn fyrir þjálni (þjálnimat). Verkefnið fól í sér samantekt þjálnigagna. Markmiðið var að skilgreina eiginleikann þjálni og leggja mat á erfðastuðla eiginleikans og tengsl hans við aðra kynbótaeiginleika. Gögnin samanstóðu af kynbótadómum og þjálnimati. Samtals voru notaðir 1162 dómar á 1001 kynbótahrossi. Lýsandi tölfræði þjálnieiginleikanna var reiknuð og erfðastuðlar voru metnir fyrir þjálnieiginleikana og valda kynbótaeiginleika. Þjálnimatið var framkvæmt af kynbótadómurum samhliða hefðbundnum kynbótadómsstörfum við forskoðun hrossa á Íslandi. Matið fór þannig fram að dómarar gáfu hverjum hesti einkunn á línulegum skala frá 1 til 7 fyrir 5 eiginleika sem lúta að þjálni hestsins. Eiginleikarnir voru höfuðburður, taumsamband, yfirlína, samstarf og taugastyrkur. Einnig var hverjum hesti gefin heildareinkunn fyrir þjálni á þessum sama skala. Niðurstöðurnar gefa til kynna að þjálnimatið hafi tekist vel. Einkunnir innan eiginleika voru nálægt því að vera normaldreifðar. Meðaltalseinkunnir fyrir þjálnieiginleikana voru á bilinu 4,27-5,03, lægst fyrir yfirlínu og hæst fyrir taugastyrk. Mat arfgengis þjálnieiginleikanna var á bilinu 0,05-0,34, þar sem lægsta gildið var fyrir taugastyrk og það hæsta fyrir yfirlínu. Metin erfðafylgni innan þjálnieiginleikanna var mjög há sem og svipfarsfylgnin. Erfðafylgni þjálnieiginleikanna við valda hæfileikaeiginleika var jákvæð í öllum tilvikum nema við skeið. Erfðafylgni þjálnieiginleikanna við valda sköpulagseiginleika var heldur lægri.","abstract_has_math":false,"creators":["Harpa Birgisdóttir 1993-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2015,"date_issued":"2015-06-16","date_published":"2015-06-16","updated_at":"2026-07-27T18:42:25Z","subjects":["Íslensk kynbótahross","Vilji og geðslag","Þjálni","Erfðastuðlar"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/22069","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Harpa Birgisdóttir 1993-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2015-06-16T11:44:49Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2015-06-16T11:44:49Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2015-06-16"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Íslensk kynbótahross","Vilji og geðslag","Þjálni","Erfðastuðlar"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/22069"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Það er töluverð umræða á meðal hestamanna og áhugafólks um ræktun íslenska hestsins að bæta þurfi mat á vilja og geðslagi. Margir telja að hross sem sýni spennuvilja og æsing hljóti oft háar einkunnir á kostnað þjálla hrossa sem leitast við að gera knapa sínum til hæfis. Á fundi Fagráðs í hrossarækt í lok árs 2013 var samþykkt að sumarið 2014 yrði hrossum á kynbótasýningum gefin sérstök einkunn fyrir þjálni (þjálnimat). Verkefnið fól í sér samantekt þjálnigagna. Markmiðið var að skilgreina eiginleikann þjálni og leggja mat á erfðastuðla eiginleikans og tengsl hans við aðra kynbótaeiginleika. Gögnin samanstóðu af kynbótadómum og þjálnimati. Samtals voru notaðir 1162 dómar á 1001 kynbótahrossi. Lýsandi tölfræði þjálnieiginleikanna var reiknuð og erfðastuðlar voru metnir fyrir þjálnieiginleikana og valda kynbótaeiginleika. Þjálnimatið var framkvæmt af kynbótadómurum samhliða hefðbundnum kynbótadómsstörfum við forskoðun hrossa á Íslandi. Matið fór þannig fram að dómarar gáfu hverjum hesti einkunn á línulegum skala frá 1 til 7 fyrir 5 eiginleika sem lúta að þjálni hestsins. Eiginleikarnir voru höfuðburður, taumsamband, yfirlína, samstarf og taugastyrkur. Einnig var hverjum hesti gefin heildareinkunn fyrir þjálni á þessum sama skala. Niðurstöðurnar gefa til kynna að þjálnimatið hafi tekist vel. Einkunnir innan eiginleika voru nálægt því að vera normaldreifðar. Meðaltalseinkunnir fyrir þjálnieiginleikana voru á bilinu 4,27-5,03, lægst fyrir yfirlínu og hæst fyrir taugastyrk. Mat arfgengis þjálnieiginleikanna var á bilinu 0,05-0,34, þar sem lægsta gildið var fyrir taugastyrk og það hæsta fyrir yfirlínu. Metin erfðafylgni innan þjálnieiginleikanna var mjög há sem og svipfarsfylgnin. Erfðafylgni þjálnieiginleikanna við valda hæfileikaeiginleika var jákvæð í öllum tilvikum nema við skeið. Erfðafylgni þjálnieiginleikanna við valda sköpulagseiginleika var heldur lægri."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Mat á þjálni íslenskra kynbótahrossa"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Harpa Birgisdóttir 1993-"],"dc:date.accessioned":["2015-06-16T11:44:49Z"],"dc:date.available":["2015-06-16T11:44:49Z"],"dc:date.issued":["2015-06-16"],"dc:description.abstract":["Það er töluverð umræða á meðal hestamanna og áhugafólks um ræktun íslenska hestsins að bæta þurfi mat á vilja og geðslagi. Margir telja að hross sem sýni spennuvilja og æsing hljóti oft háar einkunnir á kostnað þjálla hrossa sem leitast við að gera knapa sínum til hæfis. Á fundi Fagráðs í hrossarækt í lok árs 2013 var samþykkt að sumarið 2014 yrði hrossum á kynbótasýningum gefin sérstök einkunn fyrir þjálni (þjálnimat). Verkefnið fól í sér samantekt þjálnigagna. Markmiðið var að skilgreina eiginleikann þjálni og leggja mat á erfðastuðla eiginleikans og tengsl hans við aðra kynbótaeiginleika. Gögnin samanstóðu af kynbótadómum og þjálnimati. Samtals voru notaðir 1162 dómar á 1001 kynbótahrossi. Lýsandi tölfræði þjálnieiginleikanna var reiknuð og erfðastuðlar voru metnir fyrir þjálnieiginleikana og valda kynbótaeiginleika. Þjálnimatið var framkvæmt af kynbótadómurum samhliða hefðbundnum kynbótadómsstörfum við forskoðun hrossa á Íslandi. Matið fór þannig fram að dómarar gáfu hverjum hesti einkunn á línulegum skala frá 1 til 7 fyrir 5 eiginleika sem lúta að þjálni hestsins. Eiginleikarnir voru höfuðburður, taumsamband, yfirlína, samstarf og taugastyrkur. Einnig var hverjum hesti gefin heildareinkunn fyrir þjálni á þessum sama skala. Niðurstöðurnar gefa til kynna að þjálnimatið hafi tekist vel. Einkunnir innan eiginleika voru nálægt því að vera normaldreifðar. Meðaltalseinkunnir fyrir þjálnieiginleikana voru á bilinu 4,27-5,03, lægst fyrir yfirlínu og hæst fyrir taugastyrk. Mat arfgengis þjálnieiginleikanna var á bilinu 0,05-0,34, þar sem lægsta gildið var fyrir taugastyrk og það hæsta fyrir yfirlínu. Metin erfðafylgni innan þjálnieiginleikanna var mjög há sem og svipfarsfylgnin. Erfðafylgni þjálnieiginleikanna við valda hæfileikaeiginleika var jákvæð í öllum tilvikum nema við skeið. Erfðafylgni þjálnieiginleikanna við valda sköpulagseiginleika var heldur lægri."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/22069"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Íslensk kynbótahross","Vilji og geðslag","Þjálni","Erfðastuðlar"],"dc:title":["Mat á þjálni íslenskra kynbótahrossa"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:42:25Z"}