{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/19918"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/19918","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Gróðurbreytingar í kjölfar endurheimtar Hestmýrar, Borgarfirði","abstract":"Árið 1996 var skipuð svokölluð Votlendisnefnd sem hafði það hlutverk að stuðla að endurheimt hluta þess votlendis sem ræst hefur verið fram hér á landi (Nefnd um endurheimt votlendis, 2006). Fyrsta verkefni hennar var að fylla upp í framræsluskurði í Hestmýri í Borgarfirði haustið 1996 og fylgja endurheimtinni eftir með rannsóknum. Þar voru m.a. gerðar rannsóknir á jarðvatnsstöðu og gróðurfari (Borgþór Magnússon, 1998a) til að kanna hvort og hvernig gróðurfar mýrarinnar breytist í átt til fyrra horfs, fyrir tíma framræslu. Breytingar á gróðurfari í kjölfar endurheimtar votlendis taka allmörg ár. Rannsóknum í mýrinni var því haldið áfram sumarið 2011 þegar fimmtán ár voru liðin frá uppfyllingu skurðanna og þrettán ár frá síðustu gróðurfarsúttekt árið 1998. Í þessu verkefni voru rannsakaðar breytingar á gróðurfari frá 1996 til 2011 í Hestmýrinni með því að endurtaka gróðurþekju- og jarðvatnsstöðumælingar sumarið 2011 á sama hátt og 1996 og 1998 og bera niðurstöðurnar saman með fjölbreytugreiningu. Einnig var svokölluð WIV-votlendisvísitala (Inga Vala Gísladóttir og Hlynur Óskarsson, 2011) notuð til að einfalda samanburðinn og hjálpa til við túlkun á gróðurfarsbreytingum. Fjölbreytugreiningin sýndi að breytileiki í gróðurfari í mýrinni fylgdi helst jarðvatnsstöðu. Vatnsstaða hefur mikil áhrif á búsvæði plantna og því töluverð áhrif á gróðurfar. Þess vegna má draga þá ályktun að takist að hækka jarðvatnsstöðu í framræstri mýri hafi endurheimt mýrarinnar tekist. Haustið 1998 gerði mikið vatnsveður á Vesturlandi og það leiddi m.a. til flóða í Hestmýrinni. Þar sem vatnsrennsli var mest skolaðist fyllingarefnið úr skurðunum en það var í u.þ.b. helmingnum af framræsluskurðum mýrarinnar. Sá helmingur er því enn í framræstu ástandi en annars staðar í mýrinni þar sem endurheimt heppnaðist hefur jarðvatnsstaða hækkað. Á litlu svæði í suðaustanverðri mýrinni gætti aldrei áhrifa framræslu og jarðvatnsstaða þar hefur haldist stöðug. Með því að skoða breytingar í jarðvatnsstöðu frá 1996 – 2011 var hægt að skipta mýrinni niður í þrjú svæði; ávallt blautt svæði, endurheimt svæði og framræst svæði. Hægt var að bera gróðurfarsbreytingar milli þessara svæða saman á einfaldan hátt með því að skoða votlendisvísitölu hvers og eins þeirra, hvernig hún hækkar og/eða lækkar. Ef hún lækkar er hefur þurrlendisgróður aukist en ef hún hækkar hefur votlendisgróður aukist. Við samanburð svæðanna kom í ljós að gróðurfar ávallt blauta svæðisins hélst svipað milli áranna sem mælingar voru gerðar (1996, 1998 og 2011). Gróðurfar endurheimta svæðisins fór markvisst í átt til meiri votlendisgróðurs. Votlendisvísitala framræsta svæðisins hækkaði milli 1996 og 1998, í kjölfar endurheimtar, en lækkaði svo aftur á tímabilinu 1998 – 2011, eftir að það skolaðist úr skurðunum. Það bendir til þess að þegar fyllt var upp í skurðina hafi gróðurinn þar svarað hækkandi jarðvatnsstöðu eins og á endurheimta svæðinu, en þegar aftur skolaðist úr skurðunum og jarðvatnsstaða lækkaði færðist gróðurfarið aftur í átt að meiri þurrlendisgróðri. Vegna þessa breytileika í jarðvatnsstöðu er gróðurfarið í Hestmýrinni mjög fjölbreytt en þær breytingar á gróðurfari sem áttu sér stað frá 1996 til 2011 voru almennt í takt við breytingar á umhverfisaðstæðum á hverju svæði innan mýrarinnar. Ólíklegt verður að teljast að gróðurbreytingarnar séu að fullu yfirgengnar á svæðinu og því æskilegt að endurtaka rannsóknina að einhverjum árum liðnum.","abstract_html":"Árið 1996 var skipuð svokölluð Votlendisnefnd sem hafði það hlutverk að stuðla að endurheimt hluta þess votlendis sem ræst hefur verið fram hér á landi (Nefnd um endurheimt votlendis, 2006). Fyrsta verkefni hennar var að fylla upp í framræsluskurði í Hestmýri í Borgarfirði haustið 1996 og fylgja endurheimtinni eftir með rannsóknum. Þar voru m.a. gerðar rannsóknir á jarðvatnsstöðu og gróðurfari (Borgþór Magnússon, 1998a) til að kanna hvort og hvernig gróðurfar mýrarinnar breytist í átt til fyrra horfs, fyrir tíma framræslu. Breytingar á gróðurfari í kjölfar endurheimtar votlendis taka allmörg ár. Rannsóknum í mýrinni var því haldið áfram sumarið 2011 þegar fimmtán ár voru liðin frá uppfyllingu skurðanna og þrettán ár frá síðustu gróðurfarsúttekt árið 1998. Í þessu verkefni voru rannsakaðar breytingar á gróðurfari frá 1996 til 2011 í Hestmýrinni með því að endurtaka gróðurþekju- og jarðvatnsstöðumælingar sumarið 2011 á sama hátt og 1996 og 1998 og bera niðurstöðurnar saman með fjölbreytugreiningu. Einnig var svokölluð WIV-votlendisvísitala (Inga Vala Gísladóttir og Hlynur Óskarsson, 2011) notuð til að einfalda samanburðinn og hjálpa til við túlkun á gróðurfarsbreytingum. Fjölbreytugreiningin sýndi að breytileiki í gróðurfari í mýrinni fylgdi helst jarðvatnsstöðu. Vatnsstaða hefur mikil áhrif á búsvæði plantna og því töluverð áhrif á gróðurfar. Þess vegna má draga þá ályktun að takist að hækka jarðvatnsstöðu í framræstri mýri hafi endurheimt mýrarinnar tekist. Haustið 1998 gerði mikið vatnsveður á Vesturlandi og það leiddi m.a. til flóða í Hestmýrinni. Þar sem vatnsrennsli var mest skolaðist fyllingarefnið úr skurðunum en það var í u.þ.b. helmingnum af framræsluskurðum mýrarinnar. Sá helmingur er því enn í framræstu ástandi en annars staðar í mýrinni þar sem endurheimt heppnaðist hefur jarðvatnsstaða hækkað. Á litlu svæði í suðaustanverðri mýrinni gætti aldrei áhrifa framræslu og jarðvatnsstaða þar hefur haldist stöðug. Með því að skoða breytingar í jarðvatnsstöðu frá 1996 – 2011 var hægt að skipta mýrinni niður í þrjú svæði; ávallt blautt svæði, endurheimt svæði og framræst svæði. Hægt var að bera gróðurfarsbreytingar milli þessara svæða saman á einfaldan hátt með því að skoða votlendisvísitölu hvers og eins þeirra, hvernig hún hækkar og/eða lækkar. Ef hún lækkar er hefur þurrlendisgróður aukist en ef hún hækkar hefur votlendisgróður aukist. Við samanburð svæðanna kom í ljós að gróðurfar ávallt blauta svæðisins hélst svipað milli áranna sem mælingar voru gerðar (1996, 1998 og 2011). Gróðurfar endurheimta svæðisins fór markvisst í átt til meiri votlendisgróðurs. Votlendisvísitala framræsta svæðisins hækkaði milli 1996 og 1998, í kjölfar endurheimtar, en lækkaði svo aftur á tímabilinu 1998 – 2011, eftir að það skolaðist úr skurðunum. Það bendir til þess að þegar fyllt var upp í skurðina hafi gróðurinn þar svarað hækkandi jarðvatnsstöðu eins og á endurheimta svæðinu, en þegar aftur skolaðist úr skurðunum og jarðvatnsstaða lækkaði færðist gróðurfarið aftur í átt að meiri þurrlendisgróðri. Vegna þessa breytileika í jarðvatnsstöðu er gróðurfarið í Hestmýrinni mjög fjölbreytt en þær breytingar á gróðurfari sem áttu sér stað frá 1996 til 2011 voru almennt í takt við breytingar á umhverfisaðstæðum á hverju svæði innan mýrarinnar. Ólíklegt verður að teljast að gróðurbreytingarnar séu að fullu yfirgengnar á svæðinu og því æskilegt að endurtaka rannsóknina að einhverjum árum liðnum.","abstract_has_math":false,"creators":["Guðrún Óskarsdóttir 1989-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2014,"date_issued":"2014-10-15","date_published":"2014-10-15","updated_at":"2026-07-27T18:39:44Z","subjects":["Votlendi","Jarðvatnsstaða","Endurheimt","Votlendisvísitala","Gróðurfar","Hestmýri"],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/19918","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Guðrún Óskarsdóttir 1989-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2014-10-15T09:52:30Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2014-10-15T09:52:30Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2014-10-15"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Votlendi","Jarðvatnsstaða","Endurheimt","Votlendisvísitala","Gróðurfar","Hestmýri"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/19918"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Árið 1996 var skipuð svokölluð Votlendisnefnd sem hafði það hlutverk að stuðla að endurheimt hluta þess votlendis sem ræst hefur verið fram hér á landi (Nefnd um endurheimt votlendis, 2006). Fyrsta verkefni hennar var að fylla upp í framræsluskurði í Hestmýri í Borgarfirði haustið 1996 og fylgja endurheimtinni eftir með rannsóknum. Þar voru m.a. gerðar rannsóknir á jarðvatnsstöðu og gróðurfari (Borgþór Magnússon, 1998a) til að kanna hvort og hvernig gróðurfar mýrarinnar breytist í átt til fyrra horfs, fyrir tíma framræslu. Breytingar á gróðurfari í kjölfar endurheimtar votlendis taka allmörg ár. Rannsóknum í mýrinni var því haldið áfram sumarið 2011 þegar fimmtán ár voru liðin frá uppfyllingu skurðanna og þrettán ár frá síðustu gróðurfarsúttekt árið 1998. Í þessu verkefni voru rannsakaðar breytingar á gróðurfari frá 1996 til 2011 í Hestmýrinni með því að endurtaka gróðurþekju- og jarðvatnsstöðumælingar sumarið 2011 á sama hátt og 1996 og 1998 og bera niðurstöðurnar saman með fjölbreytugreiningu. Einnig var svokölluð WIV-votlendisvísitala (Inga Vala Gísladóttir og Hlynur Óskarsson, 2011) notuð til að einfalda samanburðinn og hjálpa til við túlkun á gróðurfarsbreytingum. Fjölbreytugreiningin sýndi að breytileiki í gróðurfari í mýrinni fylgdi helst jarðvatnsstöðu. Vatnsstaða hefur mikil áhrif á búsvæði plantna og því töluverð áhrif á gróðurfar. Þess vegna má draga þá ályktun að takist að hækka jarðvatnsstöðu í framræstri mýri hafi endurheimt mýrarinnar tekist. Haustið 1998 gerði mikið vatnsveður á Vesturlandi og það leiddi m.a. til flóða í Hestmýrinni. Þar sem vatnsrennsli var mest skolaðist fyllingarefnið úr skurðunum en það var í u.þ.b. helmingnum af framræsluskurðum mýrarinnar. Sá helmingur er því enn í framræstu ástandi en annars staðar í mýrinni þar sem endurheimt heppnaðist hefur jarðvatnsstaða hækkað. Á litlu svæði í suðaustanverðri mýrinni gætti aldrei áhrifa framræslu og jarðvatnsstaða þar hefur haldist stöðug. Með því að skoða breytingar í jarðvatnsstöðu frá 1996 – 2011 var hægt að skipta mýrinni niður í þrjú svæði; ávallt blautt svæði, endurheimt svæði og framræst svæði. Hægt var að bera gróðurfarsbreytingar milli þessara svæða saman á einfaldan hátt með því að skoða votlendisvísitölu hvers og eins þeirra, hvernig hún hækkar og/eða lækkar. Ef hún lækkar er hefur þurrlendisgróður aukist en ef hún hækkar hefur votlendisgróður aukist. Við samanburð svæðanna kom í ljós að gróðurfar ávallt blauta svæðisins hélst svipað milli áranna sem mælingar voru gerðar (1996, 1998 og 2011). Gróðurfar endurheimta svæðisins fór markvisst í átt til meiri votlendisgróðurs. Votlendisvísitala framræsta svæðisins hækkaði milli 1996 og 1998, í kjölfar endurheimtar, en lækkaði svo aftur á tímabilinu 1998 – 2011, eftir að það skolaðist úr skurðunum. Það bendir til þess að þegar fyllt var upp í skurðina hafi gróðurinn þar svarað hækkandi jarðvatnsstöðu eins og á endurheimta svæðinu, en þegar aftur skolaðist úr skurðunum og jarðvatnsstaða lækkaði færðist gróðurfarið aftur í átt að meiri þurrlendisgróðri. Vegna þessa breytileika í jarðvatnsstöðu er gróðurfarið í Hestmýrinni mjög fjölbreytt en þær breytingar á gróðurfari sem áttu sér stað frá 1996 til 2011 voru almennt í takt við breytingar á umhverfisaðstæðum á hverju svæði innan mýrarinnar. Ólíklegt verður að teljast að gróðurbreytingarnar séu að fullu yfirgengnar á svæðinu og því æskilegt að endurtaka rannsóknina að einhverjum árum liðnum."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Gróðurbreytingar í kjölfar endurheimtar Hestmýrar, Borgarfirði"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Guðrún Óskarsdóttir 1989-"],"dc:date.accessioned":["2014-10-15T09:52:30Z"],"dc:date.available":["2014-10-15T09:52:30Z"],"dc:date.issued":["2014-10-15"],"dc:description.abstract":["Árið 1996 var skipuð svokölluð Votlendisnefnd sem hafði það hlutverk að stuðla að endurheimt hluta þess votlendis sem ræst hefur verið fram hér á landi (Nefnd um endurheimt votlendis, 2006). Fyrsta verkefni hennar var að fylla upp í framræsluskurði í Hestmýri í Borgarfirði haustið 1996 og fylgja endurheimtinni eftir með rannsóknum. Þar voru m.a. gerðar rannsóknir á jarðvatnsstöðu og gróðurfari (Borgþór Magnússon, 1998a) til að kanna hvort og hvernig gróðurfar mýrarinnar breytist í átt til fyrra horfs, fyrir tíma framræslu. Breytingar á gróðurfari í kjölfar endurheimtar votlendis taka allmörg ár. Rannsóknum í mýrinni var því haldið áfram sumarið 2011 þegar fimmtán ár voru liðin frá uppfyllingu skurðanna og þrettán ár frá síðustu gróðurfarsúttekt árið 1998. Í þessu verkefni voru rannsakaðar breytingar á gróðurfari frá 1996 til 2011 í Hestmýrinni með því að endurtaka gróðurþekju- og jarðvatnsstöðumælingar sumarið 2011 á sama hátt og 1996 og 1998 og bera niðurstöðurnar saman með fjölbreytugreiningu. Einnig var svokölluð WIV-votlendisvísitala (Inga Vala Gísladóttir og Hlynur Óskarsson, 2011) notuð til að einfalda samanburðinn og hjálpa til við túlkun á gróðurfarsbreytingum. Fjölbreytugreiningin sýndi að breytileiki í gróðurfari í mýrinni fylgdi helst jarðvatnsstöðu. Vatnsstaða hefur mikil áhrif á búsvæði plantna og því töluverð áhrif á gróðurfar. Þess vegna má draga þá ályktun að takist að hækka jarðvatnsstöðu í framræstri mýri hafi endurheimt mýrarinnar tekist. Haustið 1998 gerði mikið vatnsveður á Vesturlandi og það leiddi m.a. til flóða í Hestmýrinni. Þar sem vatnsrennsli var mest skolaðist fyllingarefnið úr skurðunum en það var í u.þ.b. helmingnum af framræsluskurðum mýrarinnar. Sá helmingur er því enn í framræstu ástandi en annars staðar í mýrinni þar sem endurheimt heppnaðist hefur jarðvatnsstaða hækkað. Á litlu svæði í suðaustanverðri mýrinni gætti aldrei áhrifa framræslu og jarðvatnsstaða þar hefur haldist stöðug. Með því að skoða breytingar í jarðvatnsstöðu frá 1996 – 2011 var hægt að skipta mýrinni niður í þrjú svæði; ávallt blautt svæði, endurheimt svæði og framræst svæði. Hægt var að bera gróðurfarsbreytingar milli þessara svæða saman á einfaldan hátt með því að skoða votlendisvísitölu hvers og eins þeirra, hvernig hún hækkar og/eða lækkar. Ef hún lækkar er hefur þurrlendisgróður aukist en ef hún hækkar hefur votlendisgróður aukist. Við samanburð svæðanna kom í ljós að gróðurfar ávallt blauta svæðisins hélst svipað milli áranna sem mælingar voru gerðar (1996, 1998 og 2011). Gróðurfar endurheimta svæðisins fór markvisst í átt til meiri votlendisgróðurs. Votlendisvísitala framræsta svæðisins hækkaði milli 1996 og 1998, í kjölfar endurheimtar, en lækkaði svo aftur á tímabilinu 1998 – 2011, eftir að það skolaðist úr skurðunum. Það bendir til þess að þegar fyllt var upp í skurðina hafi gróðurinn þar svarað hækkandi jarðvatnsstöðu eins og á endurheimta svæðinu, en þegar aftur skolaðist úr skurðunum og jarðvatnsstaða lækkaði færðist gróðurfarið aftur í átt að meiri þurrlendisgróðri. Vegna þessa breytileika í jarðvatnsstöðu er gróðurfarið í Hestmýrinni mjög fjölbreytt en þær breytingar á gróðurfari sem áttu sér stað frá 1996 til 2011 voru almennt í takt við breytingar á umhverfisaðstæðum á hverju svæði innan mýrarinnar. Ólíklegt verður að teljast að gróðurbreytingarnar séu að fullu yfirgengnar á svæðinu og því æskilegt að endurtaka rannsóknina að einhverjum árum liðnum."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/19918"],"dc:language.iso":["is"],"dc:subject":["Votlendi","Jarðvatnsstaða","Endurheimt","Votlendisvísitala","Gróðurfar","Hestmýri"],"dc:title":["Gróðurbreytingar í kjölfar endurheimtar Hestmýrar, Borgarfirði"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:39:44Z"}