Hraðrækt jólatrjáa á ökrum : áhrif mismunandi ræktunaraðferða á lifun og vöxt jólatrjáa á fyrstu vaxtarstigum

Meiri þekkingu á akurræktun jólatrjáa við íslenskar aðstæður vantar til að auka framboð íslenskra jólatrjáa og gera framleiðslu þeirra hagkvæmari (stytta vaxtarlotuna). Til þess að afla þekkingar á þessu sviði var langtímaverkefnið „Hraðræktun jólatrjáa á ökrum“ sett af stað 2009 á Hvanneyri (HV). Árið 2011 var sambærilegum verkefnum bætt við á Norðurlandi (Krithóli í Skagafirði; KH) og á Suðurlandi (Prestsbakkakoti á Síðu; PK). Verkefnin voru sett út sem blokkatilraunir í frjósaman, unnin jarðveg, þar sem skjólbelti skýldu að minnsta kosti hluta svæðisins. Tilraunategundir voru þrjú mest seldu innlendu jólatrén; stafafura (SF; Pinus contorta), rauðgreni (RG; Picea abies) og blágreni (BG; Picea engelmannii) Aðalmarkmið verkefnisins var að kanna hvaða tegundir henta best við akurræktun, hvaða áburðarmeðferðir gefi bestan vöxt (enginn áburður, 12 g áburður eða 24 g áburður á plöntu) og hvaða eitrunarmeðferð (Roundup) sé hentugust til að hamla samkeppnisgróðri (vorúðun kringum plöntur, úðun í kringum plönturnar vor og haust eða heilúðun að hausti). Skjóláhrif á lifun og vöxt plantna voru könnuð ásamt því hvort munur væri á árangri milli landshluta. Að lokum var danska Topp-stopp aðferðin við vaxtarstjórnun reynd á SF í tveimur tilraunum á Fljótsdalshéraði. Á HV var vöxtur og lifun SF ágætur fyrstu tvö árin í óábornum reitum. Á öðrum vetri varð RG fyrir miklu áfalli (32% afföll), en BG var með góða lifun á HV fyrstu tvö árin en kól mikið. Á KH voru mest afföll hjá RG (19%) en BG lifði en kól talsvert. Í PK drapst allt RG fyrsta veturinn en BG lifði en kól og óx mjög lítið. Á 3. og 4. ári eftir gróðursetningu var SF á HV komin með hæstan vaxtarstuðul, en bæði RG og BG voru enn í vaxtarstöðvun vegna vetraráfalla. SF var sú tegund sem gekk best á öllum stöðum, bæði hvað varðaði lifun og vöxt, og því er mælt með henni til áframhaldandi þróunar í akurræktun jólatrjáa. Áburðargjöf hafði engin jákvæð áhrif á vöxt plantna fyrstu 2-4 árin, og marktækt meiri afföll voru hjá SF á HV þegar borið var á við gróðursetningu 2009. Þá fylgdi í kjölfarið mjög þurrt sumar. Samkeppnisgróðurinn var einnig langmestur í ábornu reitunum. Engar marktækar breytingar fundust á næringarinnihaldi í barri plantnanna 1-4 árum eftir að áburðargjöf hófst. Mælt er með út frá þessum niðurstöðum að sleppa áburðargjöf að minnsta kosti fyrstu tvö árin eftir gróðursetningu í frjósama akra. Heilúðun að hausti hafði mest hamlandi áhrif á samkeppnisgróður vorið eftir, án þess að hafa neikvæð áhrif á lifun eða vöxt trjáplantnanna, en ein vorúðun á milli plantna var of lítið til að halda samkeppnisgróðri niðri. Skjóláhrif voru greinileg því besta lifun og vöxtur fundust í blokkum sem voru í skjóli fyrir ríkjandi og hvössustu vindáttunum. Jólatrjáaræktendur eru því hvattir til að byrja á því að undirbúa ræktun sína með því að koma upp öflugu skjólbeltakerfi í kringum jólatrjáaakra sína. Ræktunarsvæðið með landrænast veðurfar (KH) var með besta lifun og vöxt, en þessu var öfugt farið með hafrænasta svæðið (PK). Áhrif Topp-stopp meðferðar á ársvöxt SF sýndu að hægt var að draga úr toppvexti ef meðferðinni var beitt rétt eftir eða áður en brumlenging fór af stað. Fleiri rannsókna á akurræktun er þörf til að þróa þessa ræktunaraðferð betur.

Author dc:creator

• Else Möller 1960-

Contributors dc:contributor

• Landbúnaðarháskóli Íslands

• Jólatré
• Skógrækt
• Ræktunarðferðir
• Vöxtur
• Rauðgreni
• Blágreni
• Stafafura
• Akuryrkja

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/16759

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/16759