{"id":{"repo_id":"ag-u-iceland","oai_identifier":"oai:skemman.is:1946/13249"},"canonical_url":"https://search.dev.ndltd.org/etd/ag-u-iceland/oai:skemman.is:1946/13249","repository":{"repo_id":"ag-u-iceland","name":"Agricultural University of Iceland","base_url":"https://skemman.is/oai/request"},"display":{"title":"Changes in soil organic carbon in four long-term hayfield fertilisation experiments in Iceland:","abstract":"Breytingar á kolefnismagni jarðvegs í fjórum langtíma áburðatilraunum: vöktun og spár hermilíkana. Landsvæði nýtt undir landbúnað og graslendi ná yfir stór svæði í heiminum. Kolefnisforði þessara svæða er að mestu að finna í jarðveginum. Landnýting hefur mikil áhrif á kolefnisforða jarðvegs. Almennt er kolefnismagn jarðvegs hærra í graslendi og skóglendi en þar sem stunduð er akuryrkja þó að það fari mikið eftir jarðvegsgerð og öðrum umhverfisaðstæðum. Í þessari rannsókn voru breytingar á kolefni jarðvegs og öðrum tengdum þáttum skoðaðar í fjórum áburðartilraunum sem stóðu yfir in nokkra áratugi. Gögn frá tilraununum voru einnig notuð til þess að prófa hermilíkan RothC-23.6 og RothC-Volc, sérstaka útgáfu aðlagaða að eldfjallajarðvegi, við íslenskar aðstæður. Tvær nálganir voru notaðar til að áætla lífrænt efni sem bærist í jarðveginn: Annarsvegar reiknað út frá mældri uppskeru og hinnsvegar gildi sem hermilíkanið sjálft áætlaði út frá jarðvegs og umhverfisþáttum á hverjum stað. Tilraunirnar voru á Sámsstöðum í Fljótshlíð og Akureyri þar sem jarðvegurinn var Silandic Andosol (Brown Andosol). Á Geitasandi þar sem tilraunin hafði verið lögð á líttgróna sendna jörð 1958 og jarðvegurinn var skilgreindur sem Vitric Andosol (Vitrsol) og Skriðuklaustri þar sem jarðvegurinn var skilgreindur sem Gleyic Andosol. Á tilraunirnar hafði frá upphafi verið borinn á tilbúinn áburður, fosfór og kalí og vaxandi skammtur af nitri. Tveir tilraunaliðir á hverjum stað voru skoðaðir, liðir með lægsta nitur skammtinn og reitir þar sem mikið nitur hafði verið borið á. Kolefnismagn jarðvegs var mest í tilraununum á Sámsstöðum og á Akureyri og lang minnst á Geitasandi. Litlar breytingar höfðu orðið á kolefnismagni jarðvegs í öllum tilraununum nema á Geitasand þar sem mikið kolefni hafði safnast upp og á Sámsstöðum þar sem mikið nitur hafði verið borið á og nokkur uppsöfnun hafði átt sér stað. Á Akureyri virtist smávæginleg uppsöfnun hafa átt sér stað hún var ekki marktæk. Á Skriðiklaustri var breytingin einnig minniháttar, kolefnismagn minnkaði þar sem ekkert nitur var borið á og jókst þar sem mikið niturvar borið á. Ál og járn leyst í pýrófosfat lausn sem og leirmagn jarðvegs hafði sterka jákvæða fylgni við kolefni í jarðvegi í tilraununum fjórum. Áborið nitur hafði líka marktæk áhrif á kolefnismagn jarðvegs í tilraununum. Spár hermilíkananna um kolefnismagn jarðvegs við enda tilrauna tímabilsins voru í öllum tilvikum nema einu lægri en mælingar. Spár módelanna voru bestar þar sem lítil breyting hafði orðið á kolefnismagni jarðvegs og lakastar þar sem mesta breytingin hafði orðið (Geitasandi). RothC-Volc reyndist betur en RothC-23.6 en aðferð við að áætla magn lífræns efnis sem barst í jarðveginn hafði meiri áhrif á spágetu hermilíkananna. Ef til frekari notkunar á hermilíkönum til að spá fyrir um breytingar á kolefnismagni í Íslenskum jarðvegi er þörf á ítarlegri upplýsingum um lífrænt efni sem berst til jarðvegs, eiginleika þess og umsetningu.","abstract_html":"Breytingar á kolefnismagni jarðvegs í fjórum langtíma áburðatilraunum: vöktun og spár hermilíkana. Landsvæði nýtt undir landbúnað og graslendi ná yfir stór svæði í heiminum. Kolefnisforði þessara svæða er að mestu að finna í jarðveginum. Landnýting hefur mikil áhrif á kolefnisforða jarðvegs. Almennt er kolefnismagn jarðvegs hærra í graslendi og skóglendi en þar sem stunduð er akuryrkja þó að það fari mikið eftir jarðvegsgerð og öðrum umhverfisaðstæðum. Í þessari rannsókn voru breytingar á kolefni jarðvegs og öðrum tengdum þáttum skoðaðar í fjórum áburðartilraunum sem stóðu yfir in nokkra áratugi. Gögn frá tilraununum voru einnig notuð til þess að prófa hermilíkan RothC-23.6 og RothC-Volc, sérstaka útgáfu aðlagaða að eldfjallajarðvegi, við íslenskar aðstæður. Tvær nálganir voru notaðar til að áætla lífrænt efni sem bærist í jarðveginn: Annarsvegar reiknað út frá mældri uppskeru og hinnsvegar gildi sem hermilíkanið sjálft áætlaði út frá jarðvegs og umhverfisþáttum á hverjum stað. Tilraunirnar voru á Sámsstöðum í Fljótshlíð og Akureyri þar sem jarðvegurinn var Silandic Andosol (Brown Andosol). Á Geitasandi þar sem tilraunin hafði verið lögð á líttgróna sendna jörð 1958 og jarðvegurinn var skilgreindur sem Vitric Andosol (Vitrsol) og Skriðuklaustri þar sem jarðvegurinn var skilgreindur sem Gleyic Andosol. Á tilraunirnar hafði frá upphafi verið borinn á tilbúinn áburður, fosfór og kalí og vaxandi skammtur af nitri. Tveir tilraunaliðir á hverjum stað voru skoðaðir, liðir með lægsta nitur skammtinn og reitir þar sem mikið nitur hafði verið borið á. Kolefnismagn jarðvegs var mest í tilraununum á Sámsstöðum og á Akureyri og lang minnst á Geitasandi. Litlar breytingar höfðu orðið á kolefnismagni jarðvegs í öllum tilraununum nema á Geitasand þar sem mikið kolefni hafði safnast upp og á Sámsstöðum þar sem mikið nitur hafði verið borið á og nokkur uppsöfnun hafði átt sér stað. Á Akureyri virtist smávæginleg uppsöfnun hafa átt sér stað hún var ekki marktæk. Á Skriðiklaustri var breytingin einnig minniháttar, kolefnismagn minnkaði þar sem ekkert nitur var borið á og jókst þar sem mikið niturvar borið á. Ál og járn leyst í pýrófosfat lausn sem og leirmagn jarðvegs hafði sterka jákvæða fylgni við kolefni í jarðvegi í tilraununum fjórum. Áborið nitur hafði líka marktæk áhrif á kolefnismagn jarðvegs í tilraununum. Spár hermilíkananna um kolefnismagn jarðvegs við enda tilrauna tímabilsins voru í öllum tilvikum nema einu lægri en mælingar. Spár módelanna voru bestar þar sem lítil breyting hafði orðið á kolefnismagni jarðvegs og lakastar þar sem mesta breytingin hafði orðið (Geitasandi). RothC-Volc reyndist betur en RothC-23.6 en aðferð við að áætla magn lífræns efnis sem barst í jarðveginn hafði meiri áhrif á spágetu hermilíkananna. Ef til frekari notkunar á hermilíkönum til að spá fyrir um breytingar á kolefnismagni í Íslenskum jarðvegi er þörf á ítarlegri upplýsingum um lífrænt efni sem berst til jarðvegs, eiginleika þess og umsetningu.","abstract_has_math":false,"creators":["Sunna Áskelsdóttir 1979-"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2012,"date_issued":"2012-10-04","date_published":"2012-10-04","updated_at":"2026-07-27T18:42:25Z","subjects":[],"languages":["is"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"http://hdl.handle.net/1946/13249","outbound_label":"Handle","outbound_source":"dc:identifier.uri"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:contributor","label":"Contributor","values":["Landbúnaðarháskóli Íslands"]},{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Sunna Áskelsdóttir 1979-"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date.accessioned","label":"Dc Date Accessioned","values":["2012-10-04T14:14:42Z"]},{"key":"dc:date.available","label":"Dc Date Available","values":["2012-10-04T14:14:42Z"]},{"key":"dc:date.issued","label":"Date","values":["2012-10-04"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["Thesis"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language.iso","label":"Language (ISO)","values":["is"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier.uri","label":"Identifier URI","values":["http://hdl.handle.net/1946/13249"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description.abstract","label":"Abstract","values":["Breytingar á kolefnismagni jarðvegs í fjórum langtíma áburðatilraunum: vöktun og spár hermilíkana. Landsvæði nýtt undir landbúnað og graslendi ná yfir stór svæði í heiminum. Kolefnisforði þessara svæða er að mestu að finna í jarðveginum. Landnýting hefur mikil áhrif á kolefnisforða jarðvegs. Almennt er kolefnismagn jarðvegs hærra í graslendi og skóglendi en þar sem stunduð er akuryrkja þó að það fari mikið eftir jarðvegsgerð og öðrum umhverfisaðstæðum. Í þessari rannsókn voru breytingar á kolefni jarðvegs og öðrum tengdum þáttum skoðaðar í fjórum áburðartilraunum sem stóðu yfir in nokkra áratugi. Gögn frá tilraununum voru einnig notuð til þess að prófa hermilíkan RothC-23.6 og RothC-Volc, sérstaka útgáfu aðlagaða að eldfjallajarðvegi, við íslenskar aðstæður. Tvær nálganir voru notaðar til að áætla lífrænt efni sem bærist í jarðveginn: Annarsvegar reiknað út frá mældri uppskeru og hinnsvegar gildi sem hermilíkanið sjálft áætlaði út frá jarðvegs og umhverfisþáttum á hverjum stað. Tilraunirnar voru á Sámsstöðum í Fljótshlíð og Akureyri þar sem jarðvegurinn var Silandic Andosol (Brown Andosol). Á Geitasandi þar sem tilraunin hafði verið lögð á líttgróna sendna jörð 1958 og jarðvegurinn var skilgreindur sem Vitric Andosol (Vitrsol) og Skriðuklaustri þar sem jarðvegurinn var skilgreindur sem Gleyic Andosol. Á tilraunirnar hafði frá upphafi verið borinn á tilbúinn áburður, fosfór og kalí og vaxandi skammtur af nitri. Tveir tilraunaliðir á hverjum stað voru skoðaðir, liðir með lægsta nitur skammtinn og reitir þar sem mikið nitur hafði verið borið á. Kolefnismagn jarðvegs var mest í tilraununum á Sámsstöðum og á Akureyri og lang minnst á Geitasandi. Litlar breytingar höfðu orðið á kolefnismagni jarðvegs í öllum tilraununum nema á Geitasand þar sem mikið kolefni hafði safnast upp og á Sámsstöðum þar sem mikið nitur hafði verið borið á og nokkur uppsöfnun hafði átt sér stað. Á Akureyri virtist smávæginleg uppsöfnun hafa átt sér stað hún var ekki marktæk. Á Skriðiklaustri var breytingin einnig minniháttar, kolefnismagn minnkaði þar sem ekkert nitur var borið á og jókst þar sem mikið niturvar borið á. Ál og járn leyst í pýrófosfat lausn sem og leirmagn jarðvegs hafði sterka jákvæða fylgni við kolefni í jarðvegi í tilraununum fjórum. Áborið nitur hafði líka marktæk áhrif á kolefnismagn jarðvegs í tilraununum. Spár hermilíkananna um kolefnismagn jarðvegs við enda tilrauna tímabilsins voru í öllum tilvikum nema einu lægri en mælingar. Spár módelanna voru bestar þar sem lítil breyting hafði orðið á kolefnismagni jarðvegs og lakastar þar sem mesta breytingin hafði orðið (Geitasandi). RothC-Volc reyndist betur en RothC-23.6 en aðferð við að áætla magn lífræns efnis sem barst í jarðveginn hafði meiri áhrif á spágetu hermilíkananna. Ef til frekari notkunar á hermilíkönum til að spá fyrir um breytingar á kolefnismagni í Íslenskum jarðvegi er þörf á ítarlegri upplýsingum um lífrænt efni sem berst til jarðvegs, eiginleika þess og umsetningu."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Changes in soil organic carbon in four long-term hayfield fertilisation experiments in Iceland:"]}]}],"canonical_facts":{"dc:contributor":["Landbúnaðarháskóli Íslands"],"dc:creator":["Sunna Áskelsdóttir 1979-"],"dc:date.accessioned":["2012-10-04T14:14:42Z"],"dc:date.available":["2012-10-04T14:14:42Z"],"dc:date.issued":["2012-10-04"],"dc:description.abstract":["Breytingar á kolefnismagni jarðvegs í fjórum langtíma áburðatilraunum: vöktun og spár hermilíkana. Landsvæði nýtt undir landbúnað og graslendi ná yfir stór svæði í heiminum. Kolefnisforði þessara svæða er að mestu að finna í jarðveginum. Landnýting hefur mikil áhrif á kolefnisforða jarðvegs. Almennt er kolefnismagn jarðvegs hærra í graslendi og skóglendi en þar sem stunduð er akuryrkja þó að það fari mikið eftir jarðvegsgerð og öðrum umhverfisaðstæðum. Í þessari rannsókn voru breytingar á kolefni jarðvegs og öðrum tengdum þáttum skoðaðar í fjórum áburðartilraunum sem stóðu yfir in nokkra áratugi. Gögn frá tilraununum voru einnig notuð til þess að prófa hermilíkan RothC-23.6 og RothC-Volc, sérstaka útgáfu aðlagaða að eldfjallajarðvegi, við íslenskar aðstæður. Tvær nálganir voru notaðar til að áætla lífrænt efni sem bærist í jarðveginn: Annarsvegar reiknað út frá mældri uppskeru og hinnsvegar gildi sem hermilíkanið sjálft áætlaði út frá jarðvegs og umhverfisþáttum á hverjum stað. Tilraunirnar voru á Sámsstöðum í Fljótshlíð og Akureyri þar sem jarðvegurinn var Silandic Andosol (Brown Andosol). Á Geitasandi þar sem tilraunin hafði verið lögð á líttgróna sendna jörð 1958 og jarðvegurinn var skilgreindur sem Vitric Andosol (Vitrsol) og Skriðuklaustri þar sem jarðvegurinn var skilgreindur sem Gleyic Andosol. Á tilraunirnar hafði frá upphafi verið borinn á tilbúinn áburður, fosfór og kalí og vaxandi skammtur af nitri. Tveir tilraunaliðir á hverjum stað voru skoðaðir, liðir með lægsta nitur skammtinn og reitir þar sem mikið nitur hafði verið borið á. Kolefnismagn jarðvegs var mest í tilraununum á Sámsstöðum og á Akureyri og lang minnst á Geitasandi. Litlar breytingar höfðu orðið á kolefnismagni jarðvegs í öllum tilraununum nema á Geitasand þar sem mikið kolefni hafði safnast upp og á Sámsstöðum þar sem mikið nitur hafði verið borið á og nokkur uppsöfnun hafði átt sér stað. Á Akureyri virtist smávæginleg uppsöfnun hafa átt sér stað hún var ekki marktæk. Á Skriðiklaustri var breytingin einnig minniháttar, kolefnismagn minnkaði þar sem ekkert nitur var borið á og jókst þar sem mikið niturvar borið á. Ál og járn leyst í pýrófosfat lausn sem og leirmagn jarðvegs hafði sterka jákvæða fylgni við kolefni í jarðvegi í tilraununum fjórum. Áborið nitur hafði líka marktæk áhrif á kolefnismagn jarðvegs í tilraununum. Spár hermilíkananna um kolefnismagn jarðvegs við enda tilrauna tímabilsins voru í öllum tilvikum nema einu lægri en mælingar. Spár módelanna voru bestar þar sem lítil breyting hafði orðið á kolefnismagni jarðvegs og lakastar þar sem mesta breytingin hafði orðið (Geitasandi). RothC-Volc reyndist betur en RothC-23.6 en aðferð við að áætla magn lífræns efnis sem barst í jarðveginn hafði meiri áhrif á spágetu hermilíkananna. Ef til frekari notkunar á hermilíkönum til að spá fyrir um breytingar á kolefnismagni í Íslenskum jarðvegi er þörf á ítarlegri upplýsingum um lífrænt efni sem berst til jarðvegs, eiginleika þess og umsetningu."],"dc:identifier.uri":["http://hdl.handle.net/1946/13249"],"dc:language.iso":["is"],"dc:title":["Changes in soil organic carbon in four long-term hayfield fertilisation experiments in Iceland:"],"dc:type":["Thesis"]},"updated_at":"2026-07-27T18:42:25Z"}