Breyting á þjóðlendulögum nr. 58/1998 : samræmist endurupptökuheimild 7. mgr. 10. gr. þjóðlendulaga stjórnarskrá?

Þjóðlendulög tóku gildi hér á landi 10. júní 1998 með lögum nr. 58/1998 um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna og afrétta. Markmið laganna var að eyða út svokölluðum einskis manns löndum á landinu og þar með leysa úr deilum landeigenda og ríkisins um eignarrétt á hálendissvæðum landsins. Með þjóðlendulögum er íslenska ríkið lýst eigandi þessara einskis manns landa auk þeirra landsréttinda og hlunninda þar sem aðrir eiga ekki og þau nefnd þjóðlendur. Til þess að leysa þetta verkefni var komið á laggirnar óbyggðanefnd sem er sjálfstæð stjórnsýslunefnd sem sér til þess að grafa upp heimildir um þrætusvæðin, sér um málsmeðferð og úrskurðar að lokum hvaða svæði eru þjóðlendur og hvaða svæði eru eignarlönd. Lögin veita þó íslenska ríkinu ekki heimild til þess að svipta mönnum eignum sínum, hvort sem það eru eignarlönd eða önnur réttindi, heldur eingöngu heimild til þess að leiðrétta eignarhald þessara svæða sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Lögin hafa tekið ýmsum breytingum í gegnum árin sbr. lög nr. 65/2000, 7/2005. 19/2006, 167/2007, 97/2009, 162/2010, 86/2015, sem er ekki verða til umfjöllunar í þessari ritgerð og breytingarlögum nr. 34/2020. Meginumfjöllunarefni ritgerðarinnar snýr að breytingarlögum nr. 34/2020 og þeirri heimild, sem kom inn með 7. mgr. 10. gr. þjóðlendulaga, að taka til meðferðar þau svæði sem áður hafði sætt meðferðar af hálfu nefndarinnar, ef nefndin hefði í úrskurði sínum gert athugasemd við kröfugerð ráðherra. Með þessari breytingu voru rýmkaðar heimildir mögulegra rétthafa að landi til að fá endurskoðun á úrlausnum óbyggðarnefndarmál sem nefndin hafði þegar fjallað um. Leitast verður við að svara því hvað nákvæmlega er „athugasemd“ og hvaða efnislegu eiginleika athugasemd þarf að innihalda til þess að uppfylla skilyrði laganna. Einnig verður leitast við að svara því hvort heimildin fari í bága við stjórnarskrá lýðveldisins Íslands og hvort heimildin sé of íþyngjandi fyrir þá landeigendur sem eiga jarðir sem taka á upp málsmeðferð aftur í. Einnig verða önnur ákvæði breytingarlaga skoðuð til frekari skýringar og stuðnings á framangreindu. Fjallað er m.a. um óbyggðanefnd og málsmeðferð hennar, sérstaka óbyggðanefnd o.fl. Einnig verða athugasemdir óbyggðanefndar flokkaðar að mati höfundar í 3 flokka og tekin afstaða til hvort þær uppfylli skilyrði laganna og hvaða atriði þarf að uppfylla svo ákvarðanir stjórnsýslunnar standist stjórnarskrá.

Author dc:creator

• Kristófer Ari Te Maiharoa 1986-

Contributors dc:contributor

• Háskólinn í Reykjavík

• Lögfræði
• Meistaraprófsritgerðir
• Eignarréttur
• Þjóðlendur
• Stjórnsýsla

Language dc:language.iso

is

Handle dc:identifier.uri

http://hdl.handle.net/1946/44405

OAI identifier oai:identifier

oai:skemman.is:1946/44405